Enjoy the rhythm in Fabrique des Lumières in de Westergas
Zet het volgende nummer op Spotify op, draai je volume op stand tien en laat je meenemen door ‘Ah, mio cor’, een klassiek muziekstuk van Handel.
Does Fabrique des Lumières bring art to life?
Blog 18
Kijken door de ogen van oude meesters? Loop door de straten van Vermeer, zie de twinkeling in de bruine ogen van een zeventiende-eeuwse nar van Frans Hals en volg de penseelstreken van Van Gogh. Stap binnen in Fabrique des Lumières in de Westergas en laat de kunstwerken je zintuigen op scherp zetten.
De ruimte vult zich met muziek en geluidseffecten. Van het klassieke ‘Ah mio cor’ tot elektronische beats van Michiru Aoyama en westcoastjazz van Brubeck. Lichten, kleuren en bloempatronen flitsen over de muren voorbij.
Het decor ademt een industriële sfeer. Een voormalige fabriekshal. Gietvloer op de grond en geverfde muren, ventilatieroosters en twee machinekamers, houten spoelen als zitplaats of gewoon op de koude grond.
Een eerste kennismaking met de oude meesters? Een emotionele reactie bij de creaties hangt nu niet meer af van je kennis en interpretatie. De combinatie van beeld, geluid en ruimte roept op tot verwondering, ontroering, misschien zelfs romantiek.
Thema’s belicht in Fabrique des Lumières
Het begint met het Londense symfonie, die de hal vult samen met de donkere stem van Nitin Sawhney. De Hollandse samenleving. De straten van Delft in de Gouden Eeuw openbaren zich in de fabriekshal.
Idyllisch. De oh-zo Nederlandse, blauwe lucht met witte wolken, het bijna-roze zand aan de kade van de rivier en de oranje daken met daarvoor een geelbruine stadsmuur.
Vermeer en genrekunst
De soberheid, orde en fatsoen van de zeventiende-eeuwse architectuur maken al gauw plaats voor een doek. Een theatergordijn, symbool voor de diepgang in het werk van Vermeer. Je bent de toeschouwer, die de taferelen van de gewone mens bespiedt van achter een gordijn.
Een klassiek geschoolde stem zet in. Een meisje met een parel in haar oor. Parel? Nee, eigenlijk is het een glazen, gelakte druppeloorbel, maar dat terzijde. Het citroengeel, lichtblauw en parelgrijs van haar kleding steekt fel af tegen de bruine, kale achtergrond.
Kunst van muziek
Portretten van de gewone mens uit de Gouden Eeuw flitsen voorbij. Donkerbruine ogen kijken omhoog. Rimpels in het gelaat. Glitters in ogen. Rode wangen. Druppels zweet. Een nar met een luit. Getingel van een klavecimbel.
Feest van de goden op de muren van Fabrique des Lumières
De projectie gaat over in lichamen. Naakt. Puur. Als engelen, die afsteken tegen een helrode achtergrond. Galmende stemmen neuriën.
Ook het populaire verhaal mist niet bij Fabrique des Lumières
Zie een kapitein en een luitenant. Schutters. Een chaotisch schouwspel. Een meisje in het wit. Engelachtig. Verstopt. De nachtwacht. Daarna volgen boten op hoge golven die van de ene muur naar de andere muur varen. De lichten in de hal dimmen.
Winterse taferelen van Avercamp
Zachte pianomuziek zet in. Waar ben je? Op natuurijs. Tussen andere schaatsers. Honderden lichtjes glijden door de ruimte. Sneeuw? De vlokken dwarrelen van muur naar muur, over de grond en de gezichten van de mensen om je heen.
De bloemist is er niets bij
Veren vliegen over de vloer. In wit en oranje. Anjers, rozen en blauwe irissen. In knop, in bloei of verwelkt. Groots en vergankelijk. Kwetsbaar. Het bloemstilleven van Ruysch. Een strijkorkest zet een muziekstuk van Andrew Hewitt in.
En natuurlijk Van Gogh
Getuige zijn van het werk in wording van Van Gogh? Nylon borstels slaan op een drumvel. Met elke slag zie de penseelstreken vastleggen, wat Van Gogh waarneemt. Met als eindresultaat zijn bekende werken: van de Zonnebloemen tot het zelfportret en de straten van Parijs.
Dan klinkt door de luidsprekers: ‘We didn’t need a story, we didn’t need a real world, we just had to keep walking and became the stories.’
De machinekamers geven een ander perspectief op de werken
Vervolg je bezoek in een van de machinekamers. Ga zitten of liggen op de glanzende, zwarte tegels. De bekende kleuren van Mondriaan vliegen je nu in sneltreinvaart om de oren.
Kleurpatronen veranderen op elke pingel van de piano. Verf loopt van de vloer omhoog naar het plafond. Rondom zijn spiegels. Op elke klap van de maat verschijnen er meer vlakken in rood, geel en blauw, welke in honderdvoud om je heen weerspiegelen.
De tweede machinekamer brengt een andere illusie. Je kijkt via twee doorgangen en een holle ruimte naar de muur aan de andere kant. Alsof je in een caleidoscoop of een levensgrote kijkdoos bent terechtgekomen.
En als je nog niet genoeg hebt, ga dan naar Infinite horizons
Beelden draaien en tuimelen. Oneindig lopen ze door. Een wereld à la Escher. De foto’s spelen met perspectief, ruimte en werkelijkheid. Met alle beelden mee vlieg je het oneindige in.
Fabrique des Lumières prikkelt de zintuigen
Verwondering, ontroering en romantiek? Mensen zitten her en der verdeeld op de grond, staan hand in hand, twee jonge mensen geven elkaar onwennig een knuffel te midden van alle lichten en kleuren die om hen heen bewegen. Een hand glijdt langzaam over de rug van de ander naar beneden.
Maar of een biertje van tevoren verstandig is?
Een man rolt van zijn zitplaats, waarschijnlijk zijn de draaiende beelden iets te veel geworden. Dit is in ieder geval een waarschuwing voor degenen die ofwel te veel eten ofwel denken dat een biertje of twee wel gaat voordat je deze tentoonstelling bezoekt. Dan kom je namelijk bedrogen uit en zou je zomaar eerder de fabriekshal moeten verlaten vanwege een maag die deze hoeveelheid prikkels niet verwerkt.
Een ding is zeker: Fabrique des Lumières brengt kunst tot leven.
Een reel over Fabrique des Lumières
Fun facts
Lees de volgende fun facts over de oude meesters:
- De achtergrond van ‘Het meisje met de parel’ van Vermeer is nu bruin, maar was oorspronkelijk groen.
- Vincent van Gogh maakte zeven versies van de ‘Zonnenbloemen’. Vijf kan je bezichtigen in musea, een is in particulier bezit en een is verloren gegaan in de Tweede Wereldoorlog.
- Rachel Ruysch was niet onbemiddeld. Behalve dat zij jaarlijks een royale vergoeding ontving voor de functie van hofschilder, won ze op haar 59ste 75.000 gulden in een loterij.
- Frans Hals maakte na zijn 80ste nog twee groepsportretten van regenten en regentessen van het oudemannenhuis.
- De favoriete film van Piet Mondriaan was ‘Sneeuwwitje en de zeven dwergen’.
What’s next?
Welke oude meesters raken jou het meest? Ga je liever naar een traditioneel museum? Of heb je vragen over Fabrique des Lumières? Laat het weten in de comments hieronder.
Benieuwd naar meer kunst? Lees snel het volgende artikel over het oudste fotomuseum van Amsterdam. Van de oude bewoners tot de twee exposities van Awoiska van der Molen en Jeff Cowen: Huis Marseille, unieke fototentoonstellingen in een historisch grachtenpand.
